Lopende projecten

 

Sector
  • Alle onderwijstypen
  • Po
  • Hbo
Vakgebied
  • Nederlands
Vakinhoud
  • Vakoverstijgende inhouden en vaardigheden
Leerplankundig thema
  • Landelijk beleid
  • Schoolbeleid
  • Professionalisering
  • Toetsing
  • Onderzoek / Evaluatie
Trefwoorden
  • Toetsing
  • Evaluatie
  • Toetsing en examens
  • formatieve toetsing
  • formatief evalueren

Toetsen met leerwaarde. Een reviewstudie naar de effectieve kenmerken van formatief toetsen.

2-11-2015
​Sluijsmans, D.M.A., Joosten, D., & Van der Vleuten, C.P.M. (2013). Toetsen met leerwaarde. Een reviewstudie naar de effectieve kenmerken van formatief toetsen. Den Haag: NWO-PROO.

In hun onderzoek 'Toetsen met leerwaarde' bestudeerden de onderzoekers Dominique Sluijsmans, Desirée Joosten-ten Brinke en Cees van der Vleuten 50 onderzoekspublicaties op het gebied van formatieve toetsing, waaronder acht eerdere review studies. Belangrijkste bevinding is dat er ongeveer acht toetsmethoden effectief blijken te zijn voor het leren van leerlingen. Te denken valt aan het geven van feedback door leraren, en aan beoordelingen door leerlingen zelf – aan zichzelf en aan elkaar. Naast die acht methoden hebben de onderzoekers ook andere methoden gevonden die niet zo uitgebreid zijn beschreven in wetenschappelijk onderzoek, maar toch interessant kunnen zijn voor de schoolpraktijk. Belangrijk is dat leraren verschillende methoden combineren om hun leerlingen het totale leerproces succesvol te laten doorlopen.’

Voorwaarden voor implementatie

De onderzoekers hebben ook vier belangrijke condities gevonden die onontbeerlijk zijn voor een duurzame implementatie van formatief toetsen. Dit zijn naast uiteraard de toetsbekwaamheid van leraren ook het organiseren van effectieve vormen van professionalisering, het stimuleren van een onderzoekende houding jegens de eigen toetspraktijk en het creëren van een leergemeenschap onder leraren. Factoren die de meerwaarde van toetsen kunnen bepalen, zijn condities, het doel dat leraren hebben met het toetsen, de keuze van de methode en de te verwachten uitkomsten.

Aanvullend onderzoek

Een andere bevinding van de onderzoekers is dat er in de onderzoeksliteratuur geen eenduidige definitie is van ‘formatief toetsen’. Ook de theoretische inbedding is zwak. Omdat formatief toetsen betrekking heeft op de kwaliteit van de interactie tussen leraar en leerling, maar ook gericht is op de ontwikkeling van zelfregulerend leren, lijkt een eenduidige theoretische inbedding lastig. Ook de kwaliteit van de verschillende studies wisselde nogal. De theorie rond toetsen moet versterkt worden en er moet meer onderzoek gedaan worden naar de effectiviteit van toetsen en de condities voor duurzame implementatie.