Lopende projecten

 

Sector
  • Basisonderwijs
Vakgebied
  • Nederlands
Trefwoorden
  • Taalspecialist
  • taalcoordinator

Verslagen activiteiten Landelijk Netwerk Taal in het basisonderwijs

5-4-2016

2018

27 september 2018: gezamenlijke netwerkdag

In samenhang met alle ontwikkelingen die gericht zijn op het actualiseren van de kerndoelen was er deze dag veel aandacht zijn voor het werken met (eigen) leerlijnen en voor de verbinding van het taalonderwijs met de andere leergebieden! Zo'n 150 taalcoördinatoren en taalspecialisten luisterden naar presentaties over recente inzichten over het begrijpend leesonderwijs, het schrijfonderwijs en betekenisvol taalonderwijs. En Hans Hagen, kinderboekenschrijver en - ambassadeur hield een vurig pleidooi voor poëzie in de klas! Lees het verslag waarin alle downloads naar verder informatie en de presentaties zijn opgenomen.

19 juni 2018: film- en gespreksavond over aanvankelijk leren lezen

We luisterden naar Mirjam Snel (HU) over de kenmerken van een effectieve leesles, keken de documentaire 'Hebben we al samen gelezen?' van Bea Pompert (De Activiteit) en Sonja van Melick van Stichting de Rijdende School vertelde over hun leesonderwijs op de zomerscholen. Het was een boeiende avond, waar zo'n 40 leden bij aanwezig waren.

19 juni 2018: consultatiesessie Curriculum.nu

Op dinsdag 19 juni zaten we met een select gezelschap vanuit het LNT en de Stichting Lezen rond de tafel om feedback te geven op de grote opdrachten voor het leergebied Nederlands binnen het traject Curriculum.nu. We hebben het gehad over de belangrijkste inzichten van en over het leergebied die leerlingen tot betekenisvol leren uitdagen. We hebben onze feedback ingediend via de Curriculum.nu website.
 

6 juni 2018: studiemiddag schrijven in de vakken

Op deze middag kwamen zo'n 60 leden van het LNT bij elkaar om het thema 'schrijven in de vakken' te verkennen. Suzanne van Norden opende de middag door kort uiteen te zetten via welke didactische bouwstenen je eenvoudig tot schrijflessen binnen de zaakvakken komt. Daarna gaf Jannet van Drie een lezing waarin ze het schrijven binnen de vakken ook in een theoretisch kader plaatste en liet zien welke effecten dit kan hebben. Tot slot pitchten zes leraren van verschillende basisscholen een lessenserie die ze hadden uitgevoerd in hun eigen klas waarin ze tijdens het zaakvakonderwijs leerlingen teksten lieten schrijven. In het verslag de presentaties en nuttige links!

24 april 2018: In gesprek met Jim Cummins: Meertalige leerlingen, geletterdheid, identiteit en leren

Het onderwijs aan meertalige leerlingen is een actueel en urgent thema nu in Nederland het aantal nieuwkomers in het onderwijs weer toeneemt, terwijl in deze eeuw de aandacht en faciliteiten ter ondersteuning van meertalige leerlingen in het onderwijsbeleid is verminderd. Op 24 april 2018 was Jim Cummins van de Universiteit van Toronto in Utrecht om hierover te presenteren op een studiedag met ruim tachtig deelnemers. Deze studiedag was georganiseerd door SLO i.s.m. het Platform Taalgericht Vakonderwijs, het Lectoreninitiatief Professionalisering Taalonderwijs Nieuwkomers en het Landelijk Netwerk Taal. Deelnemers lieten weten de dag bijzonder interessant en inspirerend te hebben gevonden. De organisatoren hopen van harte dat deze dag een aanzet is tot versterking van de positie van meertalige leerlingen in het onderwijs. Op de site staan informatie, video’s en documenten van deze studiedag.

12 april 2018: Netwerkdag voor taalspecialisten | In interactie!

Netwerkdag gericht op taalspecialisten met als thema 'In interactie!'. Met presentaties over actueel afgerond en lopend onderzoek naar verschillende aspecten van interactie in het (taal)onderwijs op de basisschool. Zo waren er bijdragen van Jan T'Sas (over exploratieve gesprekken en leerzaam groepswerk), Maaike Pulles (over dialogisch lezen), Chiel van der Veen (over gesprekken met jonge kinderen) en Annerose Willemsen (over haar onderzoek naar interactie in de klas). Ook bespraken we de conceptvisie van het Ontwikkelteam Nederlands die zij binnen het traject Curriculum.nu heeft ontwikkeld.Een dag vol goede gesprekken! Lees het verslag.


5 april 2018: Netwerkdag voor taalcoördinatoren | Lezen!

Op deze netwerkdag stond het thema centraal dat het meest door leden van het LNT genoemd wordt als thema waarover ze graag meer over horen en over doorpraten: lezen! We hebben verschillende sprekers uitgenodigd die actuele inzichten met ons wilden delen en met ons in gesprek gingen over het leesonderwijs op de basisschool. Zo waren er bijdragen van Roel van Steensel (over leesmotivatie), van Karin van de Mortel (over het belang van toepassen bij begrijpend lezen), van Audrey Machielsen (over een motiverende aanpak voor voortgezet technisch lezen), van Heleen Buhrs (over effectief begrijpend leesonderwijs), van Dolf Janson (over rijk en betekenisvol taalonderwijs), van Ria Geerse en Evert Duvivier (over de LIST-aanpak in de praktijk). Ook bespraken we de conceptvisie van het Ontwikkelteam Nederlands die zij binnen het traject Curriculum.nu heeft ontwikkeld. Het was een energieke dag! Lees het verslag.

14 maart 2018: In gesprek over meertaligheid in het onderwijs en taalverschillen

Op deze avond zijn zo’n veertig leden van het Landelijk Netwerk Taal (LNT) bij elkaar gekomen om te discussiëren over manieren om meertaligheid een plek te geven in het basisonderwijs. De avond werd georganiseerd door Jantien Smit (SLO), Sterre Leufkens (Universiteit Utrecht) en Margot Mol (Cito).  Zij werken samen in het onderzoeks- en ontwikkelproject ‘Moedertaal in NT2’ (MoedINT2). In dit project staat de vraag centraal hoe je ervoor zorgt dat de moedertaal van een leerling een rol kan spelen in het onderwijs. Lees het verslag.  
 
30 januari 2018: In gesprek over mediagebruik en taalontwikkeling. 

Deze avond was georganiseerd door Merel Beunk (leerkracht in het basisonderwijs en tevens werkzaam als mediapedagoog) en Justine Pardoen (Nederlands taalkundige, specialist jeugd & media, ouderschapsjournalist). Zij zitten in de onderzoeksfase van het schrijven van een boek over de invloed van media op jonge kinderen (0-8 jaar). Voor deze avond hadden ze twee sprekers uitgenodigd om het onderwerp te introduceren: Anneke Smits vertelde over zinvol omgaan met ICT bij kinderen van 0-8 jaar en Eva van der Sande over de rol van executieve functies bij mediagebruik van jonge kinderen. Na deze twee boeiende presentaties gingen Merel en Justine in gesprek met de zaal over de vraag welke adviezen er voor welke doelgroep nodig zouden zijn om ICT-middelen zo in te zetten dat ze de taalontwikkeling van kinderen kunnen ondersteunen. Download het verslag met links.

2017

8 november 2017: Gespreksavond over actuele thema's uit het taalonderwijs

Op woensdag 8 november kwamen zo'n 25 leden van het Landelijk Netwerk Taal bijeen om met elkaar in gesprek te gaan over een aantal actuele thema's die op dit moment in het taalonderwijs spelen, rond toetsing, toezicht en de toekomst van het taalonderwijs. De stuurgroep had vier sprekers uitgenodigd om deze thema's kort in te leiden via een prikkelende pitch: Ilse Papenburg (Cito), Steven Vanhooren (Nederlandse Taalunie), Herman Franssen (Inspectie van het Onderwijs) en Karen Heij (toetsadviseur).  Na de pitches zijn we in twee rondes met de inleiders in gesprek gegaan. Het verslag van de avond staat nu online​.

28 september 2017: netwerkdag van het Landelijk Netwerk Taal

De gezamenlijke netwerkdag voor taalcoördinatoren en taalspecialisten van het Landelijk Netwerk Taal  bood een breed programma waarin verschillende actuele onderwerpen uit het taalonderwijs aan bod kwamen. Anneke Smits vertelde hoe je echt greep kunt krijgen op begrijpend lezen en  Emy Koopman ging in de op de vraag hoe (leren) schrijven kan aanzetten tot lezen. In subplenaire lezingen was er aandacht voor de taalverwerving in het Nederlands van Turkse kleuters (Carolien Frijns), beter schrijfonderwijs (Seinhorst en Besselink),woordfrequentielijsten inzetten in het onderwijs (Vermeer) en een aanpak voor de ontwikkeling van rekentaal (Smit). Daarnaast waren er workshops van Koster (over het integreren van taalonderwijs in thema's) en van Cornelissen (over leerlingen die literaire gesprekken voeren). Het was een inspirerende en enthousiamerende dag! Het verslag biedt links en powerpoints.  

12 september 2017: werkbijeenkomst over taalonderwijs aan nieuwkomers

Tijdens deze werkbijeenkomst hebben we ons gezamenlijk gebogen over het taalonderwijs aan nieuwkomers in het basisonderwijs. Uitgangspunt daarbij was de onlangs verschenen handreiking Ruimte voor nieuwe talenten, die vanuit de PO Raad naar alle basisscholen is gestuurd. Enkele schrijvers van deze handreiking presenteerden de belangrijkste thema's en adviezen uit de handreiking. Denk daarbij aan de ontwikkeling van dagelijkse taalvaardigheid naar schoolse taalvaardigheid, het bieden van taalsteun (scaffolding), en het benutten van meertaligheid in de klas. Vervolgens gingen we in twee groepen uiteen om vanuit een casus (vraag) van enkele aanwezigen én vanuit de opgedane inzichten met elkaar in gesprek te gaan. Het verslag van de dag, inclusief de powerpoint, is te downloaden.

28 juni 2017: verdieping Taaldomeinen in samenhang

In het project Taaldomeinen in samenhang verkent SLO hoe de domeinen/vaardigheden meer met elkaar verbonden kunnen worden in het onderwijsaanbod. In SLO Context PO en op de netwerkdagen hoorde u er al over. Uit onderzoek blijkt dat het effectief is om de verschillende taalvaardigheden en kennis over taal in samenhang te onderwijzen. Maar hoe doe je dat? Tijdens deze verdiepingsavond verkenden we samen wat we verstaan onder 'taaldomeinen in samenhang' en waar behoefte aan zou bestaan om tot meer samenhang binnen het taalonderwijs te komen. Ook bespraken we enkele voorbeelden.

22 juni 2017: discussie domeinbeschrijving tbv landelijke peiling Schrijfvaardigheid

In 2018/9 gaat de Onderwijsinspectie een peiling uitvoeren naar het aanbod en de leerresultaten van het domein schrijfvaardigheid aan het einde van de basisschool. Om deze peiling goed te laten verlopen heeft SLO een domeinbeschrijving ontwikkeld in samenspraak leraren, schoolleiders en 'domeinexperts'. Op donderdag 22 juni bespraken we de wettelijke eisen voor het domein schrijfvaardigheid en probeerden we gezamenlijk vast te stellen welke  doelen en inhouden in de peiling moeten worden meegenomen. De domeinbeschrijving staat binnenkort online!

20 april 2017: Netwerkdag voor taalspecialisten

Op deze netwerkdag stond het evalueren in het taalonderwijs centraal. Verschillende experts besteedden in lezingen en workshops aandacht aan het volgen, beoordelen en (formatief) evalueren van taalvaardigheden. En dan met name aan de vooral moeilijk meetbare domeinen: mondelinge taalvaardigheid en schrijfvaardigheid. Het was een dag waarop dit thema mooi van allerlei kanten belicht werd. Het verslag van de dag, inclusief de powerpoints, is te downloaden.

6 april 2017: Netwerkdag voor taalcoördinatoren

Netwerkdag waarop mooie en inspirerende voorbeelden uit de praktijk centraal stonden, rond literatuur, mindmappen, leerlijnen in samenhang, ... Verschillende sprekers en leraren vertelden over hun ideeën over taalonderwijs en gingen met ons in gesprek  over hoe ze tot deze vormen zijn gekomen en wat daarbij succesfactoren en valkuilen waren. Plenaire bijdragen waren van Lisanne Bos en Merel de Vink. Ook gingen we samen in gesprek over onze rol als taalcoördinator, naar aanleiding van het onderzoek van Klarinkse de Roos. Een verslag van deze dag, met daarin foto's en de presentaties is te downloaden.

1 februari 2017: Discussieavond Taalonderwijs aan nieuwkomers

Tijdens deze discussieavond hebben we als leden van het LNT onze ideeën en inzichten met elkaar gedeeld voor de inrichting/invulling van het (taal)onderwijs aan nieuwkomers. We zijn in gesprek gegaan over de randvoorwaarden voor goed NT2-onderwijs: welke randvoorwaarden zijn volgens ons als taalspecialisten belangrijk om succesvol NT2-onderwijs te realiseren? Welke succesfactoren en valkuilen kennen we? Ook hebben we gepraat over de inhoudelijke invulling van het taalonderwijs: wat adviseren wij met betrekking tot goed hedendaags NT2-onderwijs? Welke adviezen hebben wij op het gebied van didactiek rondom het inzetten van de moedertaal, rond mondelinge taalvaardigheid en woordenschatonderwijs? Het was een boeiende avond met een levendige discussie. Het verslag van de avond hebben we aangeboden aan de PO-raad en het LOWAN.

2016


29 september 2016:
Netwerkbijeenkomst Samenhang in Taal
Het thema van deze netwerkdag was 'Samenhang in taal'.Vanuit diverse perspectieven hebben we het over dit thema gehad: hoe zorg je voor een samenhangend onderwijsaanbod binnen het taalonderwijs (taaldomeinen in verbinding), hoe zorg je voor samenhang tussen het taalonderwijs en de vakken (taalgericht vakonderwijs) en hoe kun je zelf vakoverstijgend leren denken en werken? Kris van den Branden hield een vlammend betoog over het taalonderwijs in relatie tot de 21ste eeuwse sleutelcompetenties en Goedele Vandommele vertelde aan de hand van het promotieonderzoek van Kathelijne Jordens hoe de grens tussen thuistaal en schooltaal doorbroken kan worden. In twee discussiebijeenkomsten werd de samenhang tussen taal en de vakken verkend: binnen het domein Taal & Cultuur (Stéfanie van Tuinen) en wereldoriëntatie (Anne-Christien Tammes). In workshops kregen de deelnemers handvatten voor verbinding in hun eigen lessen: tussen de taaldomeinen Lezen en Schrijven (Petra de Lint) en voor taal in de zaakvakken (Anja Valk en collega's). Een kort verslag met links naar de presentaties van de sprekers vindt u hier.  

Janneke de Waal, hoofdredacteur van het Nederlands Tijdschrift voor Logopedie, schreef in het februarinummer ook een mooi verslag over deze netwerkdag.

15 juni 2016: Rondetafelgesprek Beleidsadvies Taalunie rond onderwijs Nederlands in de 21e eeuw

In opdracht van de Nederlandse en Vlaamse overheid werkt de Taalunie in 2016 aan een visie op de rol, het belang en de positie van taalbeleid en taal- en taalvaardigheidsonderwijs Nederlands in de 21ste eeuw. Het gaat daarbij om alle onderwijssectoren en -niveaus. De visie dient als basis voor een beleidsadvies over dit thema dat de Taalunie in januari 2017 aanbiedt aan de Vlaamse en Nederlandse overheid. Het traject van de Taalunie sluit aan bij de reeds lopende trajecten van het Ministerie en het Departement in het kader van onderwijs2032 en is erop gericht deze trajecten zoveel mogelijk te versterken. 

Op uitnodiging van de Taalunie  organiseerde het LNT woensdag 15 juni een rondetafelbijeenkomst, om ook leden van het LNT de gelegenheid te bieden input te leveren voor dit beleidsadvies. Doel van de bijeenkomst was om met elkaar van gedachten te wisselen over taalvaardigheid en taalbeleid in de 21ste eeuw, aan de hand van een zevental stellingen die door de beleidscommissie van de Taalunie waren opgesteld. Het verslag van deze avond is aangeboden aan de Taalunie.

 

31 maart 2016: discussie domeinbeschrijving tbv landelijke peiling Mondelinge taalvaardigheid

In het voorjaar van 2017 heeft de Onderwijsinspectie een peiling uitgevoerd naar het aanbod en de leerresultaten van het domein mondelinge taalvaardigheid (spreken en luisteren) aan het einde van de basisschool. Om deze peiling goed te laten verlopen heeft de SLO een domeinbeschrijving ontwikkeld in samenspraak met schoolbestuurders, schoolleiders, leerkrachten en 'domeinexperts'. Op deze avond is input geleverd die tot de uiteindelijke domeinbeschrijving heeft geleid.

21 april 2016: Taal in het po: beleid, wetenschap en praktijk | netwerkdag gericht op taalspecialisten

Op deze netwerkdag stonden weer onderwerpen uit de driehoek beleid, wetenschap en praktijk centraal. Vanuit beleid hebben we het gehad over het definitieve advies van het Platform Onderwijs2032 en het adviesrapport van de Taalunie Schrijfonderwijs in de schijnwerpers. De koppeling tussen wetenschap en praktijk werd gelegd worden door Frederike Groothoff die vanuit haar promotie-onderzoek en praktijkervaring als leerkracht actuele ontwikkelingen rondom het NT2-onderwijs beschreef. Onder de noemer wetenschap pitchten vervolgens drie wetenschappers hun recente bevindingen rondom digitale geletterdheid, schrijfonderwijs en leesbevordering. 's Middags verdiepten we diezelfde thema's in op de praktijk gerichte workshops. Een kort verslag met links naar de presentaties van de sprekers vindt u hier.

​14 april 2016: Lezen in het basisonderwijs | netwerkdag gericht op taalcoördinatoren

Deze netwerkdag stond in het teken van Lezen! Er zijn waren thema-lezingen: van Jan Berenst (lector Taalgebruik en Leren aan de NHL in Leeuwarden) over zijn visie op het leesonderwijs en van Kees Broekhof (Sardes) over effectief werken met de Monitor Bibliotheek op school. Verder waren er workshops rondom 'DENK! Een nieuwe methodiek voor begrijpend lezen' van Anneke Smits, over BLIKSEM! eveneens een methode voor begrijpend, over de taak van de leescoördinator door Jos Walta en Martijn Hengens en Leesgesprekken door Derjan Havinga en Mirjam Zaat. De dag werd afgesloten met een lezing van Klarinske de Roos over haar onderzoek naar de taalcoördinator als inhoudelijk leider. Een kort verslag met links naar de presentaties van de sprekers vindt u hier.

2015

5 november 2015: Discussieavond 5 november 2015 Consultatiefase #onderwijs2032
Met het verschijnen van Het hoofdlijn advies: een voorstel werd het onderwijsveld tijdens de consultatiefase opnieuw uitgenodigd om te reageren: waren de contouren van dit voorstel inderdaad wat betrokkenen bij het onderwijs voor ogen hebben met betrekking tot het onderwijs van de toekomst? In de consultatiefase in oktober vorig jaar kon op deze vraag via internet en via daarvoor georganiseerde bijeenkomsten geantwoord worden. Ook de landelijke netwerken voor taal in het basisonderwijs organiseerden een bijeenkomst waarin het voorstel van het Platform besproken werd. Het hieruit voortgekomen 'Advies in de consultatiefase netwerken taal po' is wederom aan het Platform aangeboden.

24 september 2015: Netwerkbijeenkomst #taalonderwijs 2032
Tijdens de netwerkdag van 24 september zijn we - vooruitlopend op het advies van het Platform Onderwijs2032 - met elkaar in gesprek gegaan over de inhoud en toekomst van het taalonderwijs. Wat zijn de gevolgen van actuele ontwikkelingen voor ons werk als taalspecialist of taalcoördinator? In de ochtend was er een plenair programma met lezingen van Erno Mijland en Kees de Glopper. Via speeddates gingen we daarna met elkaar in gesprek over de toekomst van het taalonderwijs. 's Middags stonden praktische workshops op het programma. Het was een geanimeerde en druk bezochte netwerkdag! Een kort verslag met links naar de presentaties van de sprekers vindt u hier.

11 juni 2015: Discussieavond Dialoogfase #onderwijs2032

Tijdens de discussieavond in de dialoogfase ging het vooral om het genereren van ideeën en adviezen voor het taalonderwijs van de toekomst. Er werd gesproken over vragen als: Welke kennis en taalvaardigheden hebben de leerlingen nodig in een geglobaliseerde wereld? Is taal als apart vak wel nodig? Voldoet het taalonderwijs nog? Moeten er nieuwe accenten gelegd worden? De input van de landelijke netwerken voor taalspecialisten en taalcoördinatoren is samengevat in 'Advies in de dialoogfase netwerken taal po' en is aangeboden aan het Platform Onderwijs2032. 

23 april 2015: Netwerkbijeenkomst gericht op taalspecialisten 

40 deelnemers de netwerkdag voor taalspecialisten in zalencentrum Vredenburg in Utrecht. Het volledige verslag van de netwerkdag (inclusief presentaties en links) staat nu online.
Na een plenaire presentatie van Resi Damhuis en Anne-Christien Tammes ('via leerzame gesprekken kunnen leraren interacties creëren die kritisch denken en redeneren in diverse zaakvakken stimuleren') gingen de taalspecialisten met Herman Franssen, inspecteur primair onderwijs, in gesprek over de implicaties van de referentieniveaus voor het taalonderwijs op de basisschool. Een inspirerend en open gesprek. 's Middags konden de deelnemers zich verdiepen in de Eindtoets PO. Naast de Centrale Eindtoets van het CvTE hebben de scholen keuze uit andere – door de Expertgroep Toetsen PO – toegelaten Eindtoetsen.
Vier verschillende toetsaanbieders (2 toegelaten, 2 ontwikkelaars) presenteerden zich via korte informerende presentaties. Daarna was er gelegenheid om met elkaar te discussiëren en over de Eindtoetsen na te praten.

16 april 2015: Netwerkbijeenkomst gericht op taalcoördinatoren

 Zo'n 90 deelnemers de netwerkdag voor taalcoördinatoren in zalencentrum Vredenburg in Utrecht. Het thema van de dag was 'Taal in de vakken'. Het volledige verslag van die dag (inclusief presentaties en links) staat nu online. Er werd op verschillende manier inspiratie opgedaan rond het thema 'Taal in de vakken'. 's Ochtends in plenaire presentaties van de Onderwijsinspectie (zelfs de inspectie is voor integratie!) en Resi Damhuis (via leerzame gesprekken kunnen leraren interacties creëren die kritisch denken en redeneren in diverse zaakvakken stimuleren') en 's middags in workshops die in twee rondes werden aangeboden.

2013

18 april 2013: Netwerkbijeenkomst gericht op taalspecialisten

Bij deze netwerkdag stond de vraag centraal hoe taalspecialisten scholen begeleiden bij de keuze van een nieuwe taalmethoden. Er waren zo’n 60 deelnemers. Daarnaast gaven de uitgevers acte de présence. In groepen hebben de deelnemers aan de netwerkdag besproken welke (talige) criteria zij zelf stellen aan methoden.

Om een indruk te krijgen van criteria die basisscholen belangrijk vinden, zijn er vijf taalcoördinatoren geïnterviewd tijdens de landelijke netwerkdag van 11 april 2013. Ze vertellen voor de camera hoe het kiezen van een nieuwe taalmethode bij hen op school gaat en welke criteria ze gebruiken. Het onderstaande filmpje is op de netwerkdag vertoond, zodat de criteria van de basisscholen vergeleken kon worden met de criteria van de onderwijsadviseurs.