Lopende projecten

 

Sector
  • Basisonderwijs
  • Groep 8
Vakgebied
  • Nederlands
Vakinhoud
  • Mondelinge taalvaardigheid
Leerplankundig thema
  • Referentiekader
  • Referentieniveaus
  • Meten en beheren van resultaten

Domeinbeschrijving mondelinge taalvaardigheid in het basisonderwijs

5-9-2016

​Prenger, J. en Damhuis, R. (2016) Mondelinge taalvaardigheid in het basisonderwijs. Domeinbeschrijving ten behoeve van peilingsonderzoek. Enschede: SLO

Het is belangrijk om te weten wat kinderen in Nederland leren op school. Onder regie van de Onderwijsinspectie brengt Peil.onderwijs in brede zin de kennis, vaardigheden en houding van leerlingen aan het einde van het primair onderwijs in kaart. Peilingen zijn onderdeel van de stelselevaluatie door de Onderwijsinspectie. Het betreft zowel een peiling van factoren uit het onderwijsleerproces (leerstof, tijd, didactisch handelen, leerlingfactoren enzovoort) als resultaatpeilingen. De peilingen richten zich op de volle breedte van het beoogde onderwijsaanbod zoals landelijk is vastgesteld en worden periodiek uitgevoerd waardoor vergelijking van prestaties over de tijd mogelijk zijn. Met de uitkomsten weten we wat kinderen leren op school, hoe deze resultaten zich in de tijd ontwikkelen en hoe deze zich verhouden tot het beoogde onderwijsaanbod. Opbrengsten kunnen voedend zijn voor onderwijsbeleid, onderwijsontwikkeling en onderwijsonderzoek. Scholen beslissen zelf of ze mee willen doen aan het peilingsonderzoek. De resultaten van een school zijn op geen enkele manier van invloed op de kwaliteitsbeoordeling van de school door de inspectie. Deelnemende scholen krijgen van het bureau dat het peilingsonderzoek uitvoert, de uitkomsten op school- en leerlingniveau teruggekoppeld. De Onderwijsinspectie rapporteert over de uitkomsten van de peilingen op stelselniveau, dus niet herleidbaar naar scholen en leerlingen. De resultaten op stelselniveau geven een beeld van de mondelinge taalvaardigheid van leerlingen in Nederland en de factoren die daarop van invloed zijn.

Onder de naam Peil.onderwijs zullen externe partijen in opdracht van de Onderwijsinspectie het toetsinstrumentarium voor de peilingen ontwikkelen en de onderzoeken uitvoeren. Dit wordt gedaan op basis van een zogenaamde domeinbeschrijving. In een domeinbeschrijving wordt beschreven wat de wettelijke eisen zijn voor de inhoud van het specifieke domein en hoe deze inhoudelijke eisen in de praktijk van het onderwijs vorm krijgen. De domeinbeschrijving geeft inzicht in de stand van zaken van het te peilen domein. SLO ontwikkelt de domeinbeschrijvingen in opdracht van het ministerie van OCW. Dat gebeurt in een interactief proces in samenspraak met Onderwijsinspectie, leraren, schoolleiders en 'domeinexperts'.

Nadat een externe partij voor het desbetreffende inhoudsdomein meetinstrumenten heeft ontwikkeld, worden deze afgenomen bij leerlingen in groep 8 van een representatieve steekproef van scholen. De meetinstrumenten brengen de vaardigheden op het betreffende domein in kaart. De uitkomsten van het peilingsonderzoek geven op stelselniveau een beeld van het 'kennen en kunnen' in Nederland. Op de factoren die daar van invloed op zijn, wil de inspectie de komende jaren ook meer inzicht proberen te krijgen middels de peilingen. De uitkomsten betreffen niet het school- of leerlingniveau maar het niveau van het Nederlandse primair onderwijs.

In 2017 voert de Onderwijsinspectie een peiling uit naar het aanbod en de leerresultaten van het domein mondelinge taalvaardigheid binnen het taalonderwijs op de basisschool. Deze domeinbeschrijving vormt daarvoor een basis.