Lopende projecten

 

Sector

  • Po
  • Vo

Vakgebied

  • Nederlands

Vakspecifiek thema

  • Geletterdheid

Meertaligheid in het onderwijs: de wereld in beweging

30-8-2017
Meertaligheid is in het onderwijs van nu en in de toekomst een gegeven: een grote groep leerlingen spreekt thuis een andere taal (zoals Chinees, Engels en Arabische talen). Ook binnen het Nederlands komt meertaligheid veel voor; denk bijvoorbeeld aan dialecten, Fries en gebarentaal. Een derde tot de helft van de leerlingen in het Nederlandse onderwijs gebruikt thuis een andere taal, al dan niet naast het Nederlands.

Aparte aandacht verdient de urgente situatie rond vluchtelingenkinderen. Sinds de toestroom in 2015 is de noodzaak van NT2-expertise in het onderwijs toegenomen: lesgeven aan nieuwkomers vraagt om een specifieke aanpak die oog heeft voor de identiteit, achtergrond en thuistaal van elke leerling (zie LPTN, 2017).

Meertaligheid in het curriculum

SLO signaleert in de vakspecifieke trendanalyse 2017 dat het huidige taalcurriculum nog erg monolinguaal is: het richt zich vooral op leerlingen met het Nederlands als moedertaal. Het is echter wenselijk – ook om kansengelijkheid te bevorderen – dat het curriculum wél ruimte inbouwt voor meertaligheid.

De Nederlandse wet staat leerlingen toe om eindexamen te doen in tien moderne talen, waaronder Russisch, Spaans en Arabisch. Ook de Europese Raad benoemt het verwerven van een derde taal (naar keuze) náást de moedertaal en het Engels als taalvaardigheid die hoort bij Europees burgerschap. Leerlingen en ouders zijn echter niet altijd bekend met de mogelijkheid, en het onderwijs faciliteert nog nauwelijks (eindexamen in) bijzondere talen. Lees hier over een initiatief in Amsterdam.

Ook het onderwijs in NT2 heeft de laatste vijftien jaar relatief weinig aandacht gekregen. Om het Nederlands in meertalige klassen te versterken is het belangrijk om het onderwijs in NT2 weer meer aandacht te geven en daarbij recente wetenschappelijke inzichten toe te passen (Onderwijsraad, 2017; LPTN, 2017; Levende Talen, 2016).

Tot slot klinkt de roep om meer en eerder vreemdetalenonderwijs. Lees meer over de pilot tweetalig primair onderwijs.

Lesgeven in meertalige klassen

Hoe kun je omgaan met verschillende "thuistalen" in één klaslokaal? Hoe kan een leerkracht een nieuwkomer (tweedetaalleerder) ondersteunen in de taalontwikkeling - zowel van het Nederlands als van de thuistaal? Om welke taal gaat het eigenlijk bij het leren op school? Enkele zaken op een rij.

Leerlingen leren een (tweede) taal niet van de ene op de andere dag. Leerlingen die thuis een andere taal spreken dan het Nederlands, of nieuw zijn in Nederland, zijn gebaat bij een meerjarige, flexibele aanpak. Integratie van nieuwkomers in reguliere klassen is wenselijk, maar vraagt om de juiste voorbereiding, expertise, afstemming én blijvende ondersteuning. De handreiking Ruimte voor nieuwe talenten doet verschillende suggesties voor het onderwijs en voor de organisatie van het onderwijs aan nieuwkomers.

Thuistalen van leerlingen – ook dialecten – kunnen actief worden ingezet in het onderwijs. We weten uit internationaal onderzoek dat het gebruik van de thuistaal in het onderwijs positieve effecten heeft op leerlingen: op zowel de ontwikkeling van de thuistaal als die van het Nederlands. Dat klinkt wellicht onlogisch, maar door de thuistaal beter te ontwikkelen hebben leerlingen een goede basis waarop de cognitieve en taalontwikkeling kan voortbouwen. Lees meer over talensensibilisering in het onderwijs.

Leerlingen met een meertalige achtergrond bouwen niet voort op hetzelfde talige fundament als leerlingen voor wie Nederlands de moedertaal is. Daarom moet expliciet aandacht worden besteed aan:

Meer lezen?

Meertaligheid

Nieuwkomers

 

Contactpersoon