Sector
  • Vo
Vakgebied
  • Nederlands
Vakinhoud
  • Leesvaardigheid
  • Schrijfvaardigheid
  • Taalbeschouwing
Vakspecifiek thema
  • Samenhang lezen schrijven
  • Genredidactiek
  • Geletterdheid

Zelfstandig lezen / schrijven

15-3-2016

Na observatie van de leraar (modelen) en begeleid oefenen gaan leerlingen in deze fase van de lees- of schrijfles zelfstandig aan het werk. Het is van belang dat het zelfstandig lezen of schrijven goed is voorbereid, daartoe zijn de vorige fasen van de onderwijsleercyclus doorlopen.

Overigens hoeft ‘zelfstandig’ niet te betekenen dat leerlingen ‘alleen’ werken, het werk kan ook in tweetallen of kleine groepjes uitgevoerd worden. Bovendien is het van belang dat de leerlingen aan het werk gaan met een expliciete en doelgericht lees- of schrijfopdracht, waarbij duidelijke criteria voor succes zijn geformuleerd.

  • Voorbeelden van een doelgerichte leestaak: leerlingen lezen een tekst uit het biologieboek gericht op het begrip van één met name genoemde inhoud (bijvoorbeeld ‘osmose’). Ze moeten na lezing van de tekst deze inhoud aan iemand anders kunnen uitleggen. Of: leerlingen lezen een ingezonden brief met als doel de gehanteerde argumenten te kunnen benoemen en evalueren. De doelgerichte leestaak sluit aan bij de instructie en oefening uit de vorige fasen, zodat leerlingen nu zelf tijdens het lezen kernzinnen selecteren, sleutelbegrippen markeren en in relatie brengen, etc.
  • Voorbeelden van een doelgerichte schrijftaak: leerlingen schrijven een instructie voor het ophangen van een fotolijst met behulp van een rail en nylon koordjes, of voor het maken van een reservekopie van een mobieltje in de iCloud. Of: leerlingen schrijven een betoog naar aanleiding van een actuele maatschappelijke kwestie. Een schrijftaak moet niet alleen expliciet het doel / genre van de tekst benoemen (instructie, betoog), maar ook de context expliciteren waarin de tekst functioneert. Voor het hier genoemde betoog is het bijvoorbeeld van belang dat de schrijver zijn lezerspubliek kent en via welk medium (blog, ingezonden brief in plaatselijke krant, etc.) zijn tekst gepubliceerd wordt.​

IL zelfstandig lezen-schrijven_02.png