Het stappenplan

1-12-2015

​​​​​​​​​​​​​​Samen toetsen voorbereiden is een stappenplan voor leerlingen waarin ze in groepen van vier toetsen voor zaakvakken leren voorbereiden. Het stappenplan bestaat uit zeven stappen. De leerlingen leren in een introductieles hoe ze met het stappenplan moeten werken. Daarna kunnen ze de werkwijze in andere lessen zelfstandig toepassen.

Het stappenplan komt erop neer dat de leerlingen:

  1. ​​Een overzicht maken van de kernbegrippen
  2. Elkaar kernbegrippen uitleggen
  3. De betekenis van belangrijke woorden bepalen
  4. Samenvattingen van de leerstof schrijven 
  5. Repetitievragen bedenken
  6. Een woordweb maken
  7. Moeilijke woorden leren

De resultaten van de stappen 1 en 4 komen op een placemat: een papier op A4-formaat. Op de placemat is in het midden een vlak getekend waarin de leerlingen de samenvattingen van de leerstof kunnen noteren. De ruimte eromheen is verdeeld in vier vakken. Alle leerlingen krijgen een eigen vak, waarin ze de kernbegrippen en hun betekenissen noteren. De stappen 5 en 6 en de eerste versie van de samenvatting maken de leerlingen op een apart (lijntjes)papier.

In de introductieles werken de leerlingen met een geplastificeerde kaart waarop alle te volgen stappen staan omschreven. Nadat de docent de bedoeling van de les heeft uitgelegd, volgen de leerlingen het stappenplan. Daarbij is het goed als de docent het stappenplan in 'hapklare brokjes' opdeelt. Steeds leest de docent een stap voor en geeft zonodig toelichting. Daarna volgt een indicatie van de tijdsduur die de leerlingen aan de stap mogen besteden. Tijdens het uitvoeren van de taak loopt de docent rond en coacht. Leerlingen die snel werken, kunnen proberen alvast verder te gaan met de volgende stap.
Het is het een goed idee dat de docent een (leeg) voorbeeld van de placemat op het bord tekent, om tijdens de toelichting naar te verwijzen.

Na de introductieles, waarin de leerlingen met het stappenplan hebben leren werken, kan het stappenplan ook bij andere vakken worden ingezet. Daarbij kunnen de geplastificeerde kaarten weer worden uitgedeeld, zodat de leerlingen een geheugensteuntje hebben. Als de leerlingen eenmaal met het stappenplan kunnen werken, hebben ze voldoende aan een verkorte versie van het stappenplan. In de vaklokalen kunnen posters worden opgehangen van een verkorte versie van het stappenplan. Ook kunnen leerlingen een boekenlegger krijgen met de verkorte versie erop. Dat helpt ze om ook thuis op een goede manier aan de slag te gaan met het leren van toetsen.