Leesstrategieën zijn bekend maar worden niet toegepast

27-8-2015

​​​​​Methode​n ​Nederlands besteden veel aandacht aan leesstrategieën maar leerlingen passen ze bij het lezen zelden toe, ook niet bij andere vakken dan Nederlands. Ze vinden dat die strategische aanpak te veel tijd kost en zien er het nut niet van.

Uit onderzoek (Henneman & van Calcar, 1999; Cito 2007-2) blijkt dat er niet per definitie een verband is tussen leesstrategieën en begrijpend lezen. Of er een relatie is hangt af van de manier waarop leerlingen met de strategieën leren omgaan. Onderwijs in leesstrategieën is vaak gericht op het toepassen van een compleet stappenplan met vaste (denk)activiteiten voor, tijdens en na het lezen, en niet op het flexibel inzetten van (deel)strategieën als middel om een (lees- of begrips)probleem op te lossen. Een licht positief effect op het begrijpen van teksten hadden in een onderzoek van Bimmel (1999) de volgende leesstrategieën: sleutelfragmenten zoeken in de tekst, zelf vragen stellen aan tekstdelen en een schematische samenvatting maken.  

Belangrijk bij het aanbieden van leesstrategieën is:

  • aansluiten bij handige manieren van lezen die leerlingen al kennen en gebruiken,
  • strategieën niet voorschrijven maar als mogelijkheid aanbieden op het moment dat zich leesproblemen voordoen,
  • leerlingen tot bewuste lezers maken, die zelf kunnen inschatten wanneer ze welke strategie inzetten om hun leesdoel te bereiken.  
Literatuur
  • Henneman, K. & W. van Calcar, ‘Leesonderwijs ter discussie. Deel 1. Analyse van leesonderwijs in lesmaterialen’, Levende tal​en 539, april 1999, p. 267-273.
  • Balans over leesstrategieën in het primair onderwijs. Uitkomsten van de eerste peiling in 2005 PPON-reeks nummer 35, Fons Moelands e.a., Periodieke Peiling van het Onderwijsniveau, Uitgave Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2007-2, www.cito.nl
  • Bimmel, P., Training en transfer van leesstrategieën. Training in de moedertaal en transfer naar een vreemde taal, een effectstudie bij leerlingen uit het voortgezet onderwijs.
    ’s Hertogenbosch, Malmberg, 1999.